Fatih Sultan Mehmet 1920x1080
Genel

Fatih’i Tahtından Eden Yeniçeri İsyanı: Buçuktepe Vakası

12 Kasım 2019

Fatih Sultan Mehmet tahta ilk kez çıktığında henüz 12 yaşındaydı. Babası Sultan II. Murat, doğuda ve batıda yaptığı barış anlaşmalarından sonra 1444 yılında tahtını hayatta kalan son oğlu Mehmet’e bıraktı. Devletin başına çocuk yaşta bir padişahın geçmesi bir çok sorunu beraberinde getirdi.

Öncelikle dönemin kudretli sadrazamı Çandarlı Halil Paşa, II. Mehmet’in devletin başına geçmesi için yeteri kadar tecrübeli olmadığı fikrini savunuyordu. Sadrazama muhalif ve rakip konumda bulunan bazı devlet adamları ise II. Mehmet’in hükümdarlığını desteklemekteydi. Bu yüzden Çandarlı Halil Paşa, II. Murat’ın yeniden tahta çıkmasını istiyordu.

Diğer tarafta ise devletin başına henüz çocuk yaşta bir padişahın geçmesini fırsat bilen Haçlı Ordusu, Osmanlı Devleti’ni balkanlardan atmak istiyor ve bu yüzden balkanlardaki Osmanlı topraklarına saldırıyordu. Bu bahane ile Çandarlı Halil Paşa, II. Murat’ı ordunun başına geçip düşmanı karşılaması için Edirne’ye davet etti. Bunun üzerine II. Murat ordunun başında sefere çıkarken o sırada padişah olan II. Mehmet her ne kadar sefere kendisinin çıkmasını istese de Edirne’de kaldı. II. Murat, Varna Savaşı kazanıldıktan sonra Manisa’ya geri döndü. II. Mehmet ise tahtta kalmaya devam etti. Hâl böyleyken II. Murat’ın tahta geri dönmesi için uğraş veren Çandarlı Halil Paşa ilk denemesinde başarılı olamadı fakat kısa bir süre sonra eline ikinci bir fırsat geçti.

Tahta çıkan her padişah gibi Fatih Sultan Mehmet de tahta çıktıktan sonra kendi adına para bastırdı. Fakat elde yeteri kadar gümüş olmadığından dolayı paranın ayarını düşürmek zorunda kaldı. Yani bu işlem ile 100 dirhem gümüşten 260 yerine 290 adet akçe basılmaya başlandı. Böylece akçenin içeriğindeki gümüş oranı %11,5 kadar düşmüş oldu. Bu durum aynı maaşı alan yeniçerilerin ellerine geçen maaşın alım gücünün düşmesi demekti. Bunun üzerine yeniçeriler bir isyana kalkıştı.

Çardarlı Halil Paşa, bu isyanı II. Murat’ın yeniden devletin başına geçirebilmek amacı ile kullanmak istedi. Üzerinde belli bir nüfusa sahip olduğu yeniçerileri kendisine muhalif durumdaki Şahabettin Paşa’nın üzerine yönlendirdi. İsyanı erkenden haber alan Şahabettin Paşa ise canını ancak Fatih Sultan Mehmet’in sarayına kaçarak kurtarabildi.

Bu aşamadan sonra isyan tamamen kontrolden çıktı. Zira yeniçeriler artık Çandarlı Halil Paşa’yı da dinlemiyor, o sırada Bizans Devleti himayesinde bulunan Orhan Çelebi’yi destekleyeceklerini söylüyordu. Nitekim isyan, yeniçerilerin maaşlarına buçuk akçe zam yapılmasından sonra ancak yatıştırılabildi. Fakat herşeye rağmen yeniçeriler padişah olarak II. Mehmet’i değil babası II. Murat’ı görmek istiyorlardı. Bunun üzerine Çandarlı Halil Paşa ve önde gelen devlet adamları II. Murat’ı yeniden tahta geçmesi için Edirne’ye davet etti. Sonrasında gelişen olaylar neticesinde II. Murat tekrardan tahta çıkarken II. Mehmet sancağına geri döndü.

Sonuç olarak ilk kez isyana kalkışan yeniçeriler II. Mehmet’in tahtan inmesine sebep oldu. Bu isyanın asıl etkisinin Osmanlı devlet felsefesi/yönetim anlayışı alanında olduğu görülür. Bu isyan sonrasında yeniçeriler, vüzera ve ulema iktidarın sahibinin belirlenmesinde bir güç odağı haline gelmişlerdir. İsyandan sonra II. Mehmed ikinci kez tahta geçtiğinde tahtı hiç kimse ile paylaşmamak adına ulemanın, yeniçerilerin, akıncıların ve köklü vezir ailelerinin gücünü kıracak ve kendi otoritesini pekiştirecek bir dizi önlemler almıştır. Devlet teşkilatı da bu çerçevede yeniden yapılandırılmıştır.

Yorum yok

    Yanıtla